شاخهای تازه از بیتکوین با هدف تغییر قوانین این شبکه ایجاد شد؛ اما خیلی زود از حرکت افتاد. شاخه طرفدار BIP-110 طی حدود هشت ساعت فقط دو بلاک ساخت، درحالیکه زنجیره اصلی بیتکوین در همان مدت ۴۸ بلاک جلو رفت و بدون اختلال به فعالیتش ادامه داد.
این اتفاق شبیه دوپارهشدن بیتکوین به نظر میرسد؛ اما دو شاخه هرگز قدرت برابری نداشتند. فقط ۲.۵۳ درصد از بلاکهای دوره قبل از BIP-110 حمایت کرده بودند و شاخه جدید از همان ابتدا قدرت پردازشی کمی داشت.
شبکه اصلی بیتکوین متوقف نشده و دارایی کاربران عادی نیز بهطور خودکار در خطر قرار نگرفته است. آنچه از حرکت افتاده، یک شاخه کوچک و کمحمایت است. ریسک اصلی زمانی ایجاد میشود که کسی بخواهد کوینهای این شاخه را جابهجا یا معامله کند.
| موضوع | وضعیت |
|---|---|
| شبکه اصلی بیتکوین | بدون اختلال به فعالیت ادامه داد |
| شاخه BIP-110 | طی حدود هشت ساعت فقط دو بلاک ساخت |
| میزان حمایت | ۵۱ بلاک از ۲۰۱۶ بلاک؛ معادل ۲.۵۳ درصد |
| اقدام لازم برای کاربران عادی | هیچ اقدام فوری لازم نیست |
چرا بیتکوین دو شاخه شد؟
BIP مخفف Bitcoin Improvement Proposal به معنی «پیشنهاد بهبود بیتکوین» است. این پیشنهادها تغییرات فنی احتمالی را توضیح میدهند؛ اما گرفتن شماره BIP به معنای تصویب آن نیست. مخزن رسمی پیشنهادهای بیتکوین نیز همین نکته را تأیید میکند.
BIP-110 برای فعالسازی زودهنگام به حمایت ۵۵ درصد بلاکها نیاز داشت؛ اما حمایت ثبتشده فقط ۲.۵۳ درصد بود.
با رسیدن شبکه به بلاک ۹۶۱٬۶۳۲ در ۸ اوت ۲۰۲۶، نودهای طرفدار BIP-110 بلاکهای بدون نشانه حمایت را رد کردند؛ درحالیکه نودهای معمولی همان بلاکها را معتبر میدانستند. از همینجا دو مسیر شکل گرفت:
- بیشتر ماینرها و نودها به فعالیت در زنجیره اصلی ادامه دادند.
- گروه کوچکی از ماینرها شاخه BIP-110 را دنبال کردند.
طبق گزارش CoinDesk، زنجیره اصلی طی حدود هشت ساعت ۴۸ بلاک از این شاخه جلو افتاد.
BIP-110 میخواست چه چیزی را تغییر دهد؟
بعضی کاربران از فضای تراکنشهای بیتکوین برای ثبت تصاویر، متن یا دادههای پروژههایی مانند Ordinals استفاده میکنند. BIP-110 پیشنهاد میکرد این روشها برای حدود یک سال محدود شوند تا تمرکز شبکه بیشتر روی انتقال پول باقی بماند. متن رسمی BIP-110 جزئیات این محدودیتها را توضیح میدهد.
اختلاف اصلی بر سر یک سؤال ساده بود:
- موافقان میگفتند ذخیره تصاویر و دادههای غیرمالی، فضای بلاک را اشغال میکند و هزینه نگهداری شبکه را بالا میبرد.
- مخالفان میگفتند هر تراکنش معتبر که کارمزدش پرداخت شده، باید حق استفاده از فضای بلاک را داشته باشد و محدودکردن آن میتواند نوعی سانسور باشد.
پس اختلاف اصلی این بود که بیتکوین باید فقط یک شبکه پولی باشد یا کاربردهای بیشتری را هم بپذیرد؟
چرا شاخه جدید فقط دو بلاک ساخت؟
شاخه BIP-110 درجه سختی شبکه اصلی را به ارث برد، اما فقط بخش کوچکی از ماینرها در آن فعالیت میکردند. به زبان ساده، مسئلهای که برای قدرت هزاران دستگاه تنظیم شده بود، حالا باید با دستگاههای بسیار کمتری حل میشد؛ بنابراین ساخت هر بلاک چند ساعت طول کشید.
درجه سختی نیز معمولاً بعد از هر ۲۰۱۶ بلاک تنظیم میشود. شاخه جدید برای آسانترشدن استخراج باید ابتدا همین تعداد بلاک را تولید میکرد؛ کاری که ممکن بود ماهها طول بکشد.
اگر با نقش نودها، ماینرها و استخراج آشنا نیستید، مطلب بیتوانا درباره سازوکار شبکه بیتکوین توضیح سادهتری ارائه میکند.
توقف این شاخه لزوماً همیشگی نیست. اگر ماینرهای بیشتری به آن بپیوندند، امکان ساخت بلاک جدید وجود دارد؛ اما با حمایت فعلی، تبدیلشدن آن به یک شبکه قابل استفاده بعید به نظر میرسد.
آیا دارایی کاربران بیتکوین در خطر است؟
برای اکثر کاربران، پاسخ کوتاه خیر است. شبکه اصلی به فعالیت عادی ادامه داده و صرف نگهداری بیتکوین به اقدام خاصی نیاز ندارد.
خطر زمانی ایجاد میشود که کسی بخواهد کوینهای شاخه BIP-110 را معامله کند. چون دو شاخه گذشته مشترکی دارند، ممکن است یک تراکنش در هر دو معتبر باشد. به این اتفاق حمله بازپخش یا Replay Attack گفته میشود.
برای کاهش این ریسک:
- برای دریافت یا فروش کوینهای احتمالی شاخه جدید عجله نکنید.
- نرمافزارهای ناشناس با ادعای «جداکردن کوین فورک» را نصب نکنید.
- اگر نود شخصی دارید، بررسی کنید نرمافزار شما کدام زنجیره را دنبال میکند.
این فورک چه درسی برای کاربران دارد؟
ماجرای BIP-110 نشان داد ثبت یک پیشنهاد یا نوشتن کد برای تغییر بیتکوین کافی نیست. موفقیت یک تغییر به هماهنگی ماینرها، نودها، کیف پولها، صرافیها و کاربران نیاز دارد.
در این ماجرا، شاخه BIP-110 از نظر فنی ساخته شد؛ اما حمایت کافی برای رقابت با زنجیره اصلی را نداشت. بیتکوین برای مدتی کوتاه دو شاخه شد، ولی نه به دو شبکه هموزن: زنجیره اصلی بدون اختلال جلو رفت و شاخه جدید بعد از ساخت فقط دو بلاک عملاً متوقف شد.
