تأثیر انتخابات اسرائیل بر جنگ با ایران؛ چه چیزی تغییر می‌کند؟
نتانیاهو از ادامه جنگ برای تغییر حکومت ایران حرف می‌زند. رقیبش، گادی آیزنکوت، معتقد است چنین هدفی با حمله نظامی به دست نمی‌آید. اختلاف آن‌ها می‌تواند بر هدف و دامنه حملات بعدی اثر بگذارد؛ اما اینکه کدام دیدگاه اجرا شود، به دولتی بستگی دارد که هنوز تشکیل نشده است.
طبق گزارش تایمز اسرائیل در ۶ آبان ۱۴۰۵ (۲۸ اکتبر ۲۰۲۶)، ساعت ۱۶:۳۷ به وقت ایران، جناح نتانیاهو ۵۳ کرسی، جناح آیزنکوت ۴۸ و احزاب عرب ۱۹ کرسی دارند. این برآورد هنوز نهایی نیست و هیچ‌یک از دو جناح اصلی به اکثریت ۶۱کرسی نرسیده‌اند.
چکیده مطلب
- آیزنکوت هم حمله به ایران را رد نمی‌کند، اما برای شروع دوباره آن شرط سخت‌تری گذاشته است.
- طولانی‌شدن گفت‌وگوهای تشکیل دولت می‌تواند نتانیاهو را در قدرت نگه دارد.
- پایان جنگ به تصمیم آمریکا و توافق با ایران هم وابسته است؛ تغییر نخست‌وزیر به‌تنهایی کافی نیست.
آیزنکوت تا کجا با حمله موافق است؟
آیزنکوت در مصاحبه ۲۱ مهر (۱۳ اکتبر) با رادیوی ارتش، حمله دوباره در آن مقطع را تنها در صورت حرکت ایران به‌سوی ساخت سلاح هسته‌ای موجه دانست. طبق گزارش تایمز اسرائیل از این مصاحبه، او در عین حال گفت به اطلاعات محرمانه روز دسترسی ندارد و تغییر حکومت ایران را با نیروی نظامی ممکن نمی‌داند.
نتانیاهو هدف گسترده‌تری مطرح کرده است. المانیتور گزارش داده که او خواهان ازسرگیری جنگ برای سرنگونی حکومت ایران است. تفاوت عملی این دو نگاه، در دلیلی است که هرکدام برای ادامه حملات کافی می‌دانند.
اگر آیزنکوت به موضع اعلام‌شده‌اش پایبند بماند، برای حمله گسترده باید شواهدی از حرکت ایران به سمت ساخت سلاح هسته‌ای وجود داشته باشد. این شرط می‌تواند تصمیم به حمله را دشوارتر کند؛ ولی از آن نمی‌شود وعده صلح برداشت کرد. حتی جنگی با هدف محدود هم ممکن است طولانی شود یا با واکنش طرف مقابل گسترش پیدا کند.
اگر نتانیاهو بماند یا آیزنکوت بیاید، چه چیزی در تصمیم به حمله عوض می‌شود؟
اگر نتانیاهو دولت بعدی را تشکیل دهد، با توجه به وعده‌هایش می‌توان انتظار داشت که همچنان برای ادامه حملات با هدف تغییر حکومت ایران تلاش کند. اما ماندن او به معنای شروع حتمی دور تازه جنگ نیست؛ همراهی آمریکا و توان ارتش در عملی‌شدن این خواسته نقش دارند. از حرف‌های انتخاباتی او هم نمی‌توان فهمید در نهایت چه توافقی را خواهد پذیرفت.
اگر آیزنکوت نخست‌وزیر شود، بر پایه حرف‌هایی که زده، برای حمله گسترده باید شواهدی از حرکت ایران به‌سوی ساخت سلاح هسته‌ای وجود داشته باشد. اگر بتواند احزاب شریکش را هم با این نظر همراه کند، تصمیم دولت به حمله به چنین شواهدی وابسته خواهد شد. بااین‌حال، او هم حمله را کنار نگذاشته و آمدنش به‌تنهایی به معنای پایان جنگ نیست.
این تفاوت درباره دلیل شروع حمله است؛ از آن نمی‌شود نتیجه گرفت که حملات حتماً کمتر می‌شوند یا جنگ زودتر تمام خواهد شد.
دولت بعدی را چه کسانی می‌سازند؟
فعلاً هر دو جناح به همراهی دیگران نیاز دارند. تا زمانی که دولت تازه تشکیل نشود، نتانیاهو می‌تواند نخست‌وزیر موقت بماند؛ وضعیتی که رویترز هم در گزارش انتخابات به آن اشاره کرده است. بنابراین نتیجه فعلی، اختیار تصمیم‌گیری را فوراً به رقیب او منتقل نمی‌کند.
اگر آیزنکوت موفق به تشکیل دولت شود، باز هم درباره جنگ تنها تصمیم نخواهد گرفت. بنت و لیبرمن، از چهره‌های مخالف نتانیاهو، خودشان خواهان برخورد سخت با ایران‌اند. همراهی این احزاب برای کنارزدن نتانیاهو، لزوماً به معنای توافق آن‌ها درباره توقف حملات نیست.
به همین دلیل، خبر مهم بعدی، توافق احزاب بر سر سیاست دولت درباره ایران است. اگر آن‌ها فقط بر سر نخست‌وزیر توافق کنند و اختلاف درباره جنگ باقی بماند، تغییر دولت هم ممکن است به تغییر جدی در شیوه برخورد با ایران نرسد.
چرا تصمیم آمریکا مهم است؟
برای ادامه یک عملیات گسترده، خواست نخست‌وزیر اسرائیل تنها عامل تعیین‌کننده نیست. میزان پشتیبانی نظامی و مشارکت آمریکا هم اهمیت دارد. در ارزیابی المانیتور، توان اسرائیل برای ادامه چنین عملیاتی تا حد زیادی به همراهی ترامپ وابسته است.
در مذاکره نیز بخشی از تصمیم‌ها در اختیار واشنگتن است. رویترز در دوم مهر (۲۴ سپتامبر) گزارش داد که رفع محاصره آمریکا در برابر بازگشایی تنگه هرمز، یکی از راه‌های مورد بررسی در گفت‌وگوها بوده است. نخست‌وزیر اسرائیل نمی‌تواند به‌جای آمریکا درباره رفع این محاصره تصمیم بگیرد.
پس ماندن نتانیاهو به‌تنهایی برای پیش‌بینی حمله تازه کافی نیست؛ همان‌طور که آمدن آیزنکوت هم به‌تنهایی راه توافق را باز نمی‌کند. باید دید واشنگتن حاضر است از کدام تصمیم حمایت کند و چه تعهدی بپذیرد.
توافق بدون پذیرش ایران پیش نمی‌رود
رویترز در ۶ آبان دو روایت متفاوت از میانجیگری قطر منتشر کرد: یک مقام آگاه از ارائه پیش‌نویس توافق خبر داد، اما یک مقام ارشد ایرانی گفت آنچه مطرح شده، ایده‌هایی غیرقابل‌قبول بوده است.
همین اختلاف روایت نشان می‌دهد از شنیدن خبر مذاکره تا رسیدن به توافق فاصله وجود دارد. حتی اگر دولت بعدی اسرائیل خواهان توقف حملات باشد، هنوز باید بر سر خواسته‌های ایران و آمریکا، ترتیب اجرای تعهدات و تضمین پایبندی به آن‌ها توافق شود.
انتخابات می‌تواند هدف دولت اسرائیل از جنگ و شرایط تصمیم به حمله را تغییر دهد. برای فهمیدن اینکه این تغییر واقعاً رخ می‌دهد یا نه، باید سه چیز را دنبال کرد: توافق احزاب درباره ایران، موضع عملی آمریکا و پیشرفت قابل‌تأیید مذاکرات.
کنار رفتن نتانیاهو می‌تواند تصمیم‌های بعدی درباره جنگ را تغییر دهد؛ پایان درگیری زمانی نزدیک‌تر می‌شود که طرف‌ها بر سر شرایط توقف آن به توافق برسند.
